معرفی آزمون هگزاکو HEXACO
مقدمهاي بر مدل و پرسشنامه شخصيتي هگزاكو (HEXACO)
يكي از تلاشهاي اساسي روانشناسان شخصيت در قرن بيستم، تلاش براي پايهگذاري مدل ساختاري بهينهاي براي صفات شخصيتي بود. در طي دو دهه اخير توافقي نسبي حاصل شده كه شخصيت ميتواند در پنج بعد خلاصه شود كه اين به پنج عامل بزرگ معروف شد (لي و همكاران، 2005) (Extraversion) برونگراييStability Emotional) ) ثبات هيجاني در مقابل رواننژندي(Neuroticism) ،(Conscientiousness) باوجدان بودن،(Agreeableness) سازگار بودن يا(Openness to Experience) گشودگي و خرد/ پندار (Intellect/Imagination) .
تجارب تحقيقات حوزه شخصيت در طي دهه هاي گذشته به صورت وسيع از فرمهاي پنج بزرگ و مدل پنج عاملي استفاده كردهاند. برخلاف پذيرش گسترده مدل پنج عاملي به عنوان طبقهبندي بهينهاي از اختلاف صفات شخصيتي، برخي پژوهشگران توجهشان را به صفاتي از شخصيت معطوف داشته اند كه خارج از قالب مدل پنج عاملي است.
در سال هاي اخير پژوهشگران با بررسي و تحليل نتايج به دست آمده از خودگزارش دهي يا گزارش همسالان، به طور شگفت انگيز دريافتند كه نتايج به دست آمده با شش عامل سازگاري دارد. اين نتايج از زبانهايي نظير هلندي، زبان فرانسوي، زبان آلماني، زبان مجارستاني، ايتاليايي، كره اي و لهستاني به دست آمدند (ر. ك آشتون و همكاران، 2004).
در اين چاره سازي شش عاملي، پنج مورد از عاملها به صورت گسترده با مدل پنج عاملي شباهت داشتند به جز اين كه جايگاه توافق پذيري و ثبات هيجاني در پنج عاملي عوض شد. به ويژه محتواهاي مربوط به (patience) صبوري در مقابل بدخلقي (ill-temper) به جاي ثبات هيجاني به عنوان زيرمجموعه سازگار بودن تعريف شدند. به هر حال جذاب ترين شكل اين راهكار، ظهور شش عاملي بود. اخيرا آشتون و لي (2004) اين ابعاد شخصيت استخراج شده از مطالعات واژهاي را هگزاكوHEXACO ناميدند كه اختصاري است براي صداقت – تواضع، تهييج پذيري، برون گرايي، سازگار بودن، با وجدان بودن، و گشودگي به تجربه.
صداقت – تواضع و زیرمقیاس ها: عاملي كه نوعاً با صداقت، بي طرفي، خلوص، فروتني و فقدان حرص و طمع كه هم در پنج و هم در شش عامل بزرگ ساختار شخصيت ديده شده است (آشتون و همكاران، 2004). اضافه شدن اين بعد به عنوان يكي از مهم ترين مشخصه هاي مدل هگزاكو واقع شد. در واقع يك جدايي اساسي از پنج عامل بزرگ بود. رويه هاي اين بعد در هگزاكو پي.آي در چهار رويه متمايز خلاصه شده است: خلوص، بيطرفي، دوري از طمع، و فروتني.
تهييج پذيري و زیرمقیاس ها: با ويژگيهايي نظير: اضطراب، واكنش عاطفي در مقابل خاطر جمعي( اعتماد به نفس) ، سفت و سختي و شجاعت تعريف شده است. با جمعبندي تفات ها، آشتون و لي (2004) پيشنهاد ميكنند كه تهييج پذيري ميتواند نام مناسبي براي اين بعد باشد. رويه هاي اين بعد در هگزاكو پي.آي در چهار رويه متمايز خلاصه شده است: ترسو بودن، اضطراب، وابستگي، و گرايش به احساسات.
برونگرايي و زیرمقیاس ها: محتوياتش شامل حراف بودن، معاشرتي، بشاش بودن در مقابل خجول، منفعل، كم تحرك بودن تعريف شده است كه به برونگرايي پنج عامل بزرگ خيلي شبيه است. بنابراين بعد برونگرايي هگزاكو پي.آي براي رده بندي كردن از رويه هاي بيانگري، جسارت اجتماعي، سرزندگي استفاده شد.
سازگاري و زیرمقیاس ها: محتوايش شامل خوش طبعي، تحمل پذير، و دلپذيري در مقابل تندمزاجي، تحريكپذيري و مداخلهگر و انتقادگر. قابل توجه است كه محتويات اين بعد با محتويات پنج عامل بزرگ متفاوت است. در نسخه هگزاكو سازگاري شامل تندمزاجي و تحريك پذيري است كه يكي از عناصر ثبات هيجاني پايين است. براساس توضيحات بالا اين بعد با رويه هاي بخشش، نجابت، انعطاف پذيري و بردباري مشخص شده است.
باوجدان بودن و زیرمقیاس ها: براساس مطالعات ساختار شخصيت، اين بعد از رويههاي سازمان دهي، كارسخت، دقت، و تماميت تشكيل شده است. اين بعد تقريبا با عامل با وجدان بودن مدل پنج عاملي برابر است. باوجدان بودن در هگزاكو با چهار رويه سازمان دهي، پشت كار، كمال گرايي و احتياط مشخص شده است.
گشودگي به تجربه و زیرمقیاس ها: عامل نهايي به نام خرد/پندار شايد بحث انگيزترين اصطلاح در مطالعات واژه اي باشد. وجه پندار صفاتي مانند اصالت و خلاقيت را شامل مي شود كه به نظر ميرسد عنصر نيرومند اين عامل در مطالعات قبلي بوده باشد. در مفهوم سازي هگزاكو به دليل شباهت بيشتر با نام قبلي به جاي خرد/ پندار از گشودگي به تجربه استفاده شده است و عناصر خرد، هوش يا توانايي ذهني را شامل نشده است.
برای اطلاع بیشتر و دانلود آزمون مذکور به سایت زیر مراجعه کنید.
منبع : آزمون یار پویا